Hans Jürgen Balmes neemt de lezer mee op reis langs de oevers van de Rijn, waar je dichters en schilders ontmoet voor wie de rivier een inspiratiebron is en soms zelfs een obsessie werd. Zijn boek is een poëtische natuur- en cultuurgeschiedenis over de Rijn en de ziel van een landschap.
Een boek over de Rijn met de onuitputtelijke stroom van zijn verhalen en kunst is deze:
Er zijn verschillende boeken over de biografie van een rivier, ook van de Donau, maar vooral best wat boeken over de biografie van de Rijn. In deze tijd van droogte wordt een nieuw verhaal bijgeschreven over de Rijn. In onze eigen krant kun je dit lezen: https://www.trouw.nl/buitenland/de-ooit-zo-machtige-rijn-is-nu-verschrompeld-tot-een-bijna-krachteloos-beekje~bc49e2dd/
‘Clean Up Rijn’ zoals hier beschreven is een natuurlijke aanwijzing voor ons mensen (ons menselijke lichaam bestaat voor een groot deel uit water) om oude ballast op te ruimen en met hulp van wetmatigheden in je eigen verhaal te stappen. Dat noemen we biografiewerk.
De rivier de Rijn, zo vertellen verhalen, kende een riviergod: de god Rhenus. Een behaarde man met open mond en golvende haren. Riviergoden of zo je wil natuurgoden zijn die met water verbonden zijn bestaan al heel lang. Ook in ons land schonken reizigers geschenken aan de rivier, vaak als dank of zien we beelden langs het water waaruit blijkt dat het water ook iets (weg) genomen heeft.
De godin Nehalennia, mogelijk een godin van de Menapii, is de godin van de Schelde-monding, was beschermvrouwe van de scheepvaart en handel. Nehalennia heeft om meerdere redenen de vaderlandse geschiedenisboeken niet gehaald. In de strijd tegen het water ging veel godinnenerfgoed verloren. Nehalennia moest letterlijk worden opgevist. De Menapii wonnen bv. zout (ziederijen) en o.a. de zouthandel werd genoemd in de inscripties.
De afbeeldingen van de god Rhenus duiden erop dat deze riviergod vereerd werd, altaren ter ere van hem zijn waarschijnlijk pas door de Romeinen bedacht en ingevoerd. De naam van god en rivier is afkomstig van de Proto-Indo-Europese wortel *rei-, ‘vloeien.’
Dit maakte van de rivier een man, een man die je in zijn armen neemt als je erin springt opdat de rivier je wiegt....
de grenzeloze rivier
In het gebied rondom Bazel is de Rijn een levensader, Katja Riechenstein, geboren in 1973, bij ouders die hun hele leven aan de Rijn gewoond hebben schrijft in relatie tot de Rijn haar verhalen. Haar vader geboren in Bazel en haar moeder in Stein am Rhein, wat iets verder ligt. Stroomopwaarts.
Mijn voorouders en de hele geschiedenis van mijn familie is ook verbonden met de Rijn. Deels aan de kant van het Romeinse Limespad en deel aan de kant van de Neder-Germaanse Limes, een pad van 275 km lang die verbonden is met de Apollo/Michael lijn. Wie zoekt vindt verhalen waarin geheimen zich verbergen en brengt iets aan het licht waardoor de wateren weer in beweging kunnen komen.
Verhalen uit de loop van de Rijn
Het water komt van de bergen, maar stroomt naar zee; de rivier is niet alleen zijn bedding. De rivier is het hele stroomgebied. De Rijn, dat zijn ook de zijrivieren die van de Alpen tot Noordzee erin afwateren. De bergstroompjes uit Oostenrijk en Liechtenstein, de modderige bosbeek uit het Zwarte Woud, het sproeiwater op de wijngaarden van de Elzas, de gesmolten sneeuw van het Fichtrgebergte tegen de grens met Tjechie, het regenwater dat van de daken van Nancy het riool in gorgelt, de druppels van de heilige bron in de crypte van Echternach die, hoe heftig ook, uiteindelijk via de Sauer en de Moezel toch afvloeien naar de Rijn en samen met de motregen neerdaalt op de Maas die vlak voor de zee samenkomt met de Rijn.
Stel je eens voor dat de Rijn een kind is, dan is de Rijn het kind van de Alpen. De Rijn ontspringt in de Alpen. Maar de Alpen waren er niet altijd.
Stel je eens voor dat er sprake is van een verdwenen zee die Europa in het zuiden begrensde, de Valais oceaan, een banaanvormige zee, die in het westen via een brede zeestraat in verbinding stond met de Atlantische oceaan. Het was een binnenzee zoals dat heet en dateert uit het eoceen, ruim veertig miljoen jaar geleden - waar nu Zwitserland ligt was in die tijd enkel zee en water.
In die oceaan waren de wolken op de horizon als bliksemende herauten die de komst van iets groters aankondigden, of was het een diep gekreun van de ondergrond. Als het zo was dat de aarde trilde, de bomen in de bossen ruisten en zwiepten en de vloedlijn zich plotsklaps terugtrok van het land leert ons dat in vroeger tijden de taal van de aarde anders geduid werd dan in deze tijd.
Verstaan wij eigenlijk de taal van de aarde nog?
De belevingswereld van de vroegere bewoners van het rivierengebied was vol mythen en rituelen vanuit een religieuze betekenis. Altaarstenen herinneren ons hieraan. Het bijzondere is dat de god van de rivier met de naam Rhenus doet denken aan Neptunus die je ook kunt vinden op de altaarstenen van de Matronae Renahenae, de matronen van de Rijn.
Rijn (rhenus) en Schelde (scaldis) hebben van oorsprong dezelfde betekenis: grensscheiding door een water: het was een grensrivier.
De betekenis van het woord grensrivier mag je vooral betrekken op de naam - een grensrivier die stroomde door de streek van de taalgrens. De monden van de Rhenus kenden verschillende talen en gaan over grenzen heen, waar je vaak toch de overkant van kunt blijven zien. Zo bezien is ook Kent in Engeland verbonden met Rhenus en is de Donaunimf met haar vissenonderlijf nauw verbonden met water en met riviergoden. Hier zien we overigens Rhenus ook omkranst door duivenbladeren en er een wijntje bij drinkt....alsof er een verbinding is met Dionysos, God van het toneel en theater waar ik al vaker over schreef.
Verhalen over de Rijn leren ons dat de Rijn sinds 1817 ons land binnenkomt bij Spijk en zachtjes kabbelt over de bedding op weg naar de Noordzee om bij de Kwade Hoek op de Kop van Goeree samen met de Maas in zee te duiken en de Scheldewateren ontmoeten.
De riviermeermin heeft op verschillende plekken een standbeeld gekregen. De rivier geeft en neemt levens. Toch krijgt de rivier nooit de schuld, ook al kolkt het water woedend of in heftige beroering, versnelt ze zich, tolt, tuimelt de diepte in en welt er ook weer uit op.
De meermin Nehalennia troost onvermoeibaar, ook toont ze zich als wegwijzer als gids - een rivier is immers een weg, een verbinding met uitkijkpunten - waar ook de nimf van de Loreley als een godin zag hoe de Rijn verandert van een gletsjerrivier naar regenrivier die hij drie miljoen jaar geleden was.
In de biografie van een rivier zien we verhalen hoe de rivier verandert en eigenlijk ook hetzelfde blijft doorheen de steeds wisselende vormen van nieuwe kusten die nu nog geen naam hebben.
Het verhaal strekt zich uit over miljarden jaren, het wordt vertelt door oeverbewoners, door geologische informatie, over tijdloze kennis en zwemmende beestjes. En nu dus ook met alles wat op de bodem wordt aangetroffen nu zij haar water niet kan laten stromen tot wij het opschonen.
De hartenklop van de natuur vertelt dat de Rijn er altijd zal zijn en nooit dood zal gaan.
Ook Rembrandt van Rijn vertelde verhalen, met verf, met pentekening of in een ets (spiegelbeeld). Ook hij is geboren in het Rijn gebied, misschien vind je in zijn verhalen mooie beelden om over door te mijmeren en ook in flow te komen....
De badende vrouw...
Droogte is in relatie met lucht en minder met water te verbinden. Water blijft altijd in dezelfde mate aanwezig op aarde, de cyclus van water verandert, dat merken we dagelijks. Als we op zoek gaan naar hoe dit te verbinden met de natuurwezens kom je eigenlijk uit bij de sylfen of de elfjes, dat is hun element want door het klimaat tússen mensen ook droger is geworden en dat zien we terug in de tuin en horen we van imkers en hun verhalen nu over honing.....
Welke natuurwezens kennen we eigenlijk?
Paracelsus leefde ca 1500 leerde over de vier soorten natuurwezens.
De gnomen of wortelwezens: hun element is de aarde.
De undinen of nimfen: hun element is het water.
De sylfen of de elfjes: hun element is de lucht.
De salamanders of vuurgeesten: hun element is het vuur.
www.fluisteralsjeblieft.nl
Al wat ouder maar toch nog een mooi verhaal over de waternimfen en de sirenen
Het verhaal over de eeuwenoude legende 'Maagd van de Lorelei' vertelt over waternimfen en de sirenen van de Griekse mythen - https://www.binnenvaartkennis.nl/wp-content/uploads/2019/02/De-maagd-van-de-Lorelei-1.pdf
Geen opmerkingen:
Een reactie posten