Anna

In het oud-Iers wordt Danu 'Anu' genoemd. De Keltische moedergodin. In de voorchristelijke tijd waren de Kelten wordt deze moedergodin Vrouwe Natura genoemd of Moeder Aarde. Een motief dat is veel mythologieën terugkeert en in Chartres meer verhaal kan krijgen. 

De Notre Dame van Chartres is een kathedraal die bol staat van de mythen en mysteries.  Chartres als cultusplaats is gebouwd op een bron. Bij de bron op de heuvel vereerden zij een beeld van een vrouw met een donkere huidskleur en een zoon op haar schoot. 

Deze mysteriën, zoals de Hibernische mysteriën van Ierland, bevatten nog wijsheid elementen uit het legendarische Atlantis. Mogelijk is de indeling: het universele kind - volwassene - oudere, vrouw - man al zou oud. In vele namen klinkt het door, vaak verbonden met bomen, water en seizoenen.

sporen van Anna in architectuur en kunst

Zo is er de Notre Dame is de oudste van de drie portalen het Sint Annaportaal, in de romaanse stijl. Dit portaal is gewijd aan de moeder van Maria. Het werd rond 1200 geïnstalleerd en is het eerste van de drie portalen aan de westgevel. Hier is Anna de moeder van Maria. 

De Romaanse stijl geïnspireerd op de Grieks-Byzantijnse stijl toont een troon onder een baldakijn en de vrouw draagt koninklijke attributen: een kroon en een scepter en een kind op haar schoot. 

Van Anna vinden we dit soort beelden niet, ze behoren toe aan haar dochters.

Over de dochters kun je veel verhalen terugvinden, maar wie is Anna eigenlijk? 

Volgens de tradities is Anna de moeder van Maria. Ook in de ikonenleer kreeg de moeder van Maria een naam: haar naam is Anna. 

Wat vertellen de ikonen over Anna? 

                                                            Byzantijnse Icoon Heilige Anna

Op Ikonen is Anna meestal een oudere vrouw, ook waar ze zelf haar kind voedt of met een boek op schoot haar aan het voorlezen is. Wat zien we op bovenstaande icoon? 

Voor schilders is een paarsachtige tint erg interessant. Het is een tint die we kunnen kleuren naar koel waarbij blauw overheerst of naar warm waarbij rood overheerst. De kleur purper kan gemengd worden met rood en blauw of met violet en blauw. De kleur purper wordt verkregen uit purperslakken, de kleurstof krijgt bij blootstelling aan zonlicht een blauw-roodachtige tint. b.v. op ikonen..... 

Purper wordt veel gebruikt en heeft een koninklijke reputatie. Judith Herrin schrijft in haar boek - Byzantium - over deze kleur en gebruiken waaronder ook het 'in purper geboren' wordt uitgelegd. 

De handel in deze kleurstof wordt verbonden met de oude Fenicische stad Tyrus in het huidige Libanon. Het "Tyrische purper" van de Feniciërs was afkomstig van een zeeslak die nu bekendstaat als Bolinus brandaris, is zeer zeldzaam. Er waren wel 250.000 weekdieren nodig om slechts 28 gram bruikbare kleurstof te produceren, maar het resultaat was een levendige en langdurige paarse tint. Purper is dus afkomstig uit een slakkenhuis waar het slijm eruit werd gehaald en door zonlicht moest bijkleuren. 

Mooi textiel behoorde ook tot de Fenicische weelde, en Fenicisch glas. 

Het Fenicische rijk bloeide door de zeevaart en handel. Goederen waarin werd gehandeld waren bijvoorbeeld glas, hout, hars, wijn, ivoor, textiel en purper als exportproducten en zilver en tin als importproducten. Zo werden er boomstammen van cederhout naar Egypte vervoerd, terwijl tin en zilver vanuit de Britse eilanden en het Iberisch schiereiland naar Fenicië vervoerd werden. 

Ook is het volk bekend vanwege hun alfabet. De Feniciërs vierden met rituelen de seizoenen en bouwde kleine heiligdommen waar offers werden gebracht.  

De naam Fenicië betekent ‘purperland’ - het voorgebergte van Carmel.

Anna en haar stamboom

Oosterse tradities kennen haar en ook haar verhaal. Bekend is dat Anna drie keer getrouwd is geweest.  Dochters van Anna zijn oa. Maria Cleophas en Maria Salomé. 

De zus van Anna, Esmeria had een dochter die Elisabeth heette, de moeder van Johannes de Doper.

In Oosterse tradities is Anna getrouwd geweest met Joachim, haar derde huwelijk. In de Legenda Aurea staat geschreven dat Joachim afkomstig is uit Nazareth en Anna uit Bethlehem. Zij zijn lang kinderloos gebleven, wel 20 jaar. Toch zien we ikonen waarop de ontmoeting van Joachim en Anna zijn afgebeeld, meestal bij de Gouden Poort van de tempel. Bij deze ontmoeting zou Anna haar kind in de moederschoot ontvangen hebben. Misschien dat dit te verbinden is met de vele beelden die zich bevinden aan een bron, aan water. Het water van de moederschoot.....brengt ons bij de conceptie. 

Ikonen als 'de tedere ontmoeting' of in het Slavisch 'de conceptie' bij de Gouden Poort van de tempel willen ons misschien meegeven dat we bij deze conceptie mogen denken aan de tempelslaap. 

 De Gouden Poort werd in de religieuze kunst de uitbeelding van de ontmoeting van Joachim en Anna in Jeruzalem. 

Hier in de verf gezet door Filippo Lippi (Anna ook hier in een purperen gewaad) 

En kijk, Joachim kwam met zijn kudden en Anna stond bij de poort en zag Joachim komen en vloog naar hem toe, omhelsde hem en zei: 'Nu weet ik dat de Heer me rijk gezegend heeft want, kijk, de weduwe is niet langer een weduwe en ik die geen kinderen had, zal een kind krijgen.' En Joachim bleef eerst een dag thuis. (Proto-evangelie van Jacobus 4,4)

Anna baarde het kind, een meisje en gaf haar de naam Maria. De naam 'Maria' als eretitel is bij de meerderheid van mensen bekend. 

Het Anna portaal in de Notre Dame in Parijs vinden we aan de westgevel. 

Samenvattend:  Het lijkt me onwaarschijnlijk dat de beelden die 'Anna te drieën' genoemd worden ook werkelijk de drie generaties in beeld brengen. Waarschijnlijker is dat we kijken naar een verhaal wat in het geheim is doorgegeven en ons iets te vertellen heeft over de dochters en haar kleinzoon. 

Het is Leonardo da Vinci die onderstaande werken aan ons doorgaf. Het is de moeite waard hierop eens te mediteren en de taal van de handen te volgen. Het is ook wonderlijk te zien hoe de blauwe Maria die wat hemels kijkt uit de buik van de rode Maria tevoorschijn komt. Geheimen.... 

In de 11e eeuw kwam vanuit Chartres de verering van Onze Lieve Vrouwe op. Het is 'onze lieve Vrouwe, onze Notre Dame die zonder ophouden iets wil leren, in de beeldtaal wordt iets van dit verhaal duidelijker. Wat mooi....

NB Maryam is ook bekend in de Heilige Koran, dit is niet Mirjam zoals vaak gedacht word, maar Maria.... Het verhaal van Mirjam (zus van Mozes) is veel ouder dan de verhalen over Maria. 

© Joke     www.fluisteralsjeblieft.nl