11-12-2018

Maria Magdalena

en het het pad naar de Liefde, overal sporen van haar energie ...

Er is een groot verschil tussen de westerse en de oosterse kerken, maar ook tussen het vroege en het latere christendom. In de oosterse kerken is Maria Magdalena altijd in ere gehouden; zij prijkt ook op veel van de daar zo geliefde iconen. In de westerse kerk daarentegen werd zij op den duur alleen geprezen vanwege haar boetvaardigheid als zondares.

De vroege christelijke kerk was gnostisch, esoterisch en divers. Toen keizer Constantijn de Eerste in ongeveer 320 katholiek werd – en met hem het hele Romeinse rijk – wilde deze graag één leer. Deze kwam er in 325 met het concilie van Nicea, waar onze geloofsbelijdenis nog van stamt. De kerk werd er een van ongehuwde mannen. De kerkvaders wisten niet goed raad met Maria Magdalena. Alleen als boetvaardige zondares was zij aanvaardbaar. De toenmalige kerk vermeed/verbood elke vorm van esoterie en gnostiek – daarom werden de Dag Hammadi Geschriften verstopt - en zette de vrouwen aan de kant als slechts dienstwillige en boetvaardige dienaressen van de eigenlijke heersers, de ongehuwde mannen. Dit was de Petrische kerk -  Petrus op wie de Rooms- Katholieke kerk gebouwd is.

Er volgde later een Paulinische kerk, die van Paulus, Augustinus en hun rationele theologie en hun dogma’s. God werd een man, zijn vrouw Sophia werd een man, de Heilige Geest, Jezus’ moeder werd maagdelijk, enzovoorts. Paulus aan wie vooral protestanten zich oriënteren.Paulus: hij bracht een offer.

Vele latere bijbel-uitleggers en theologen konden niet veel met de helderziende ervaringen van Paulus: helderziendheid werd eeuwenlang als iets gevaarlijks gezien – en wordt in de kerkelijke wereld (in het algemeen gesproken) nog steeds gewantrouwd. Daardoor kwam het dat theologen en andere bijbel-uitleggers meenden dat de helderziendheid van Paulus waarschijnlijk het gevolg was van de een of andere ziekte, zoals epilepsie. En dus dachten zij dat het een dergelijke ziekte was, waarop Paulus met de doorn in het vlees doelde. Volgens Paulus luidt de wet van het karma: Wat een mens zaait, zal hij ook oogsten. (Galaten 6:7) Deze uitspraak van Paulus valt alleen te begrijpen als je in gedachten deze woorden op de volgende manier aanvult: Zo niet in dit leven, dan in een volgend leven… Emil Bock schrijft hierover in zijn boek Paulus. Bock beschrijft Paulus' historische omzwervingen zo dat je een kosmopoliet aan het werk ziet.... 

Na het Petrinisch en het Paulinisch christendom is nu de tijd van het Johanneïsch christendom aangebroken.

Nu komt de Johannitische kerk op met meer aandacht voor gevoel, innerlijk, esoterie en gaandeweg een beetje meer voor vrouwen en de vrouwelijke kant van God en gaan we van dogmatische strengheid naar naasten-lievende mildheid.



Johannes en Maria Magdalena, zij zijn de boodschappers van het nieuwe, Johanneïsch christendom dat in onze dagen geboren wordt.

De legendarische Maria Magdalena lijkt uit meerdere vrouwen te bestaan. Maria Magdalena wordt en werd afgeschilderd als schoonheid, als een secreet, als apostel en als een prostituee...

De vermenging van verschillende figuren in de persoon van Maria Magdalena heeft in de oosterse traditie niet plaats gevonden. Daar bleef zij de enkele figuur, die ze in de Bijbel is: getuige van
de opstanding.

Ze wordt niet als ‘boetelinge’ gevierd, maar als de mirre-dragende vrouw.
Niet de vrouw die de voeten van Jezus zalfde, maar zij die samen met anderen het dode lichaam van haar meester ging zalven. Dit duidt bepaald niet op een figurantenrol.

Een aantal kerkvaders uit de oosterse traditie tekent haar dan ook nadrukkelijk als discipel en apostel. Maria Magdalena, de apostel-gelijke.


Een schilderij van een onbekende meester uit de eerste helft van de zestiende eeuw waar we haar zien met attribuut (kruik) met schelp, met isisknoop, met halsketting (medaillon) en muziek aan haar zijde.....komt er licht door de ramen...?



Ook in de Byzantijnse traditie zijn vele legenden ontstaan.

Zo wordt er verteld dat Maria Magdalena tijdens een maaltijd met keizer Tiberius Caesar sprak over het sterven en de opstanding van Christus. Spottend reageerde Caesar dat het ei in haar hand nog eerder rood zou kleuren dan dat een mens zou kunnen opstaan uit de dood. Onmiddellijk werd het ei rood. Dit zou het begin zijn van de traditie met Pasen eieren te kleuren. Mensen hebben nu eenmaal behoefte aan tot de verbeelding sprekende verhalen naast de formele leer, die door het kerkelijk gezag
verkondigd wordt.

Op de icoon 'Maria Magdalena met albasten kruik en ei' zien we inderdaad een ei, maar op onderstaande ikoon eveneens. Ikonen hebben een fascinerende beeldtaal die zijn oorsprong vindt in een oude, ceremoniële cultuur. Sommige voorstellingen zijn voor ons nagenoeg onbegrijpelijk geworden. Toch raken steeds meer mensen gefascineerd dor de verstilde schoonheid van ikonen.




KARIN BRAAMHORST in haar boek over ikonen (zie boven)  verteld dat een paasei een met name op Kreta een zeer geliefd geschenk is en met name  tijdens de godsdienstoefening op paasochtend samen gaat met de uitroep: ‘Christus is waarlijk opgestaan, Hij is waarlijk opgestaan’ waarbij tegelijk de paaskus wordt uitgewisseld.

Dat geheim was dus wat 'de keizer' niet geloofde, maar....zoals het leven verborgen ligt in een ei..... zullen de doden het eeuwige leven krijgen....

Behalve in het zwart van de zwarte Madonna, werd Maria Magdalena ook afgebeeld in een rood gewaad, een rode mantel. Het ooit zo vereerde beeld van de ‘scharlakenrode vrouwen’ - de hierodulai - werd (via het middeleeuwse Frans) getransformeerd tot ‘hoeren’. In haar boek When God Was A Woman vertelt Merlin Stone ons dat het Hebreeuwse woord zonah zowel prostituee als profetes betekent. Barbara Walker, in haar Dictionary of Woman's Myths and Secrets, wijst erop dat het Hebreeuwse woord hor een grot, put of donker gat betekent. Het Spaanse woord voor hoer, puta, is afgeleid van het Latijnse woord voor een put, maar de Latijnse term voor graf, letterlijk 'een gat in de aarde', is puticuli, wat de baarmoeder van wedergeboorte betekent.

Wijsheid (sophia) keert terug!
Het rood in Magdalena-ikonen is verbonden met vuur, het element wat in staat is om verborgen samenhangen te kunnen ontdekken vanuit de wereld van de Intuïtie.

 Maar hoe ze ook werd en wordt voorgesteld, ze bleef immer vereenzelvigd met Isis, ‘de universele moeder, de meesteres van alle elementen, het oerkind der tijden de soevereine vorstin over alle dingen en de enige manifestatie van het Al’. Zelfs de geliefde beschermgodin van Frankrijk, Notre Dame de Lumière (‘Onze Vrouwe van het licht’) vindt haar oorsprong in de universele moeder.

Geen opmerkingen: