09-06-2018

Iconografie van de honingbij

In de symbolieken staat de roos symbool voor de moeder, een beeld van rijkdom, van koningschap en van wijsheid. Toch zien we veel afbeeldingen een lelie. Een beeld van eenvoud, van liefdeskrachten misschien?



Over bijen als symbool voor koninklijke waardigheid en godenspijs. De nectar als uitingen van genegenheid toont donkere irissen rondom de ogen omgeven door helder oogwit. Waarom? Omdat raathoning zoeter is en meer smaak heeft dan honing die aan de lucht is blootgesteld.

Bijen zijn sinds mensenheugenis het zinnebeeld van vruchtbaarheid. Toen de Egyptische zonnegod Re huilde, veranderden zijn tranen in bijen. Zij zijn een heilige bemiddelaar tussen mensen en goden. In de Egyptische tempels werden offers gebracht door speciale bijenpriesters. Honingwijn - mede - is de godendrank die in deze rituelen werd gebruikt. Mede werd ook gedronken door pas getrouwden als zegen voor een liefdevol en vruchtbaar huwelijk. Het Engelse woord honeymoon is hiervan afgeleid.

De bij (in het Latijn: ”melissa”) leeft samen met andere bijen in grote gemeenschappen. Tot die gemeenschap behoort ook de koningin. Hoe de bij zich voortplant en welke rol de zogenaamde darren, de mannetjes bijen, daarbij spelen, onttrekt zich aan de directe waarneming. De paring van de koningin met enkele darren speelt zich af tijdens de bruidsvlucht hoog in de lucht. De mens begreep er lange tijd niets van. Daarom gold de bij in de cultuurgeschiedenis als een dier dat zichzelf kon voortplanten. Allerlei mythen ontstonden bij de oude Egyptenaren en de oude Grieken en Romeinen om de voortplanting van de bijen te verklaren.

Bijen zijn, volgens de oudheid, tranen van de eerste zonnegod, die de aarde zouden moeten veredelen. Hoe edeler, hoe individueler.  Het aanbidden van het vrouwelijke kan men in alle oude leringen tegenkomen, ook in de bij en de bijenkorf als beelden voor de ziel en voor Thuis.

 En de honing dan?




De Bijbel ontleent vooral een symbolische betekenis aan de honing, al mogen we niet over het hoofd zien dat de naam van de oudtestamentische profetes Deborah letterlijk ”bij” betekent. In het Hooglied of Lied der Liederen is het de zoete honing die als symbool van de liefde in de beschrijving van het geliefde meisje voor de toehoorder van oriëntaalse liefdespoëzie een vertrouwde klank heeft. In dit lied van Salomo voor het  Sulammitische meisje wordt zij ‘een lelie tussen doornig onkruid’ genoemd. ‘een gegrendelde tuin’ als beeld voor liefde die niet uitdooft, simpelweg omdat de band stevig is tussen liefde en wijsheid - sterker nog ooit zijn liefde en wijsheid één - als zij geschenken delen en de schoonheid in gestalte gaat toenemen. Voor mij is kunst een middel, een mogelijkheid om beter door te dringen in een wonder, dat met het gewone verstand veel lastiger te begrijpen is. De kunstenaar lijkt vaak over meer 'wijsheid' te beschikken dan de 'wetende wetenschapper' - wijsheid openbaart zich, mysteriën onthullen zich maar altijd is er yin en yang. Iets dat geeft en iets dat ontvangt. Het is noodzakelijk dat polariteiten een hogere eenheid gaan vormen, dat er een brug ontstaat tussen uitersten van denken-voelen; hoofd-hart; wijsheid en liefde. Het offer vormt de brug.

Op deze afbeelding zien we Maria die leest, op haar hoofd draagt zij een kroon met rozen afgewisseld met de lelie. Haar blauwe mantel, diadeem en gouden aureool verwijzen naar haar hogere status, zij is bezig nieuwe inzichten eigen te maken opdat het vruchten afwerpen mag. Kende zij de wondere wereld van de bijen en ook dat de bijenwas tot een kaars omgedoopt veel licht kan schenken?




De bijzondere eigenschappen van honing blijken ook bij het, ook in de reguliere geneeskunde, gebruik van honing als middel voor de verzorging van wonden. Al duizenden jaren geleden werd het zo gebruikt door Grieken, Romeinen, Germanen en Egyptenaren. Staat de lelie archetypisch voor de inwijdingsweg, zou de lelie ook een symbool van Maria Magdalena kunnen zijn. Heel vaak zien we op een afbeelding of bij een beeld een fleur-de-lis.



 eigen foto



Ook in de grote kathedralen gewijd aan onze-lieve-vrouwe of st. mary/madeleine/magdalena is de fleur-de-lis vaak volop aanwezig. In Goes ontdekte in haar ook.  In de Grote- of Maria Magdalena kerk in Goes is de fleur-de-lis te vinden in het middelste raam van de middelste absis. Precies boven het prachtige orgel verwijst heel subtiel de punt van de baldakijn naar haar aan wie de kerk gewijd is en je alleen maar mag betreden als de zware eikenhouten deuren zich voor je openen.

Subtiele sporen die nog verwijzen naar het Keltisch-Christendom en de druïden en de eik? Prachtig is het groene licht als de zon door de ramen schijnt, sophia is wél aanwezig. Zij het onbewust.


De wilde lelie

Het symbool van Maria Magdalena is de burcht. Haar naam Maria Migdal Eder betekent 'wachttoren van de kudde' - zoals Jezus waakt over zijn kudde. In het lied der liederen is sprake van een bruidsritueel en de geliefden worden vergeleken met een (wilde lelie) op die zo bijzondere bruiloft in Kana. Was dit de bruiloft van Jezus en Maria? Kan de wilde lelie ons daar meer over vertellen?





De fleur-de-lis

De betekenis van de fleur-de-lis is meerduidig. Dit is het symbool dat Maria Magdalena heel vaak vergezelt; de fleur-de-lis staat voor zuiverheid en reinheid van ziel en behoort tot de familie van lotusbloemen. Op de staf van Maria Magdalena prijkt soms een geopende lotusbloem of een fleur-de-lis en heel soms zie je een bijenkorf aan de onderkant van de staf. De voedzame en geneeskrachtige honing is daarmee een soort godenvoedsel geworden. Honing heeft vaak het bijvoeglijk naamwoord goud bij zij: de gouden honing. De kleur van honing is als goud, als tranen van de zon....

Als je een gestileerde fleur-de-lis goed bekijkt kun je opeens de bij ontdekken. De korf symboliseerd wijsheid en wijsheid is de betekenis van Sophia. De wijsheid en kennis van het hoge Zonnewezen dat naar de aarde kwam in haar intrek nam in Maria Magdalena en Jezus, mensen van vlees en bloed die het hoogste principe van de Liefde in zich verwezenlijkten: het christusbewustzijn of Christus-Sophia-bewustzijn.






In het hooglied der (wijsheids) liederen over de liefde leren wij het : draag mij als een zegel op je hart

- als ons hart van goud is hebben wij de uiterlijke zon verinnerlijkt -  Zonder liefde is alles zinloos.



Geen opmerkingen: