20-05-15

de School van Chartres en vrouwe Natura

 De cathédrale Notre-Dame de Chartres staat op een heuvel met uitzicht over de stad Chartres en werd gebouwd tussen 1194 en circa 1220 op een plek waar in voorchristelijke tijden de Moedergodin vereerd werd. Het eeuwig-vrouwelijke in Chartres werd steeds in wisselende gedaanten vereerd. De Notre-Dame in Chartres herbergt ook geschiedenis van belangrijke kathedraalscholen.


In het begin van de 12-de eeuw waren er in Laon en Chartres belangrijke kathedraalscholen.
Later ook in Parijs. Er werd stevig gediscussieerd. Er werd twijfel geuit en onderzoek gedaan waarna men tot het inzicht kwam.Men was daar van mening dat het goddelijke schuilgaat achter de materiële wereld. Als men die materiële wereld goed bestudeert, zal dat leiden tot meer kennis en bewijs van God zo werd geredeneerd. Die geestelijke inhoud is de vrucht van de 'school van Chartres' :Een kloosteracademie waar de christelijke spiritualiteit werd verweven met drie andere stromingen: de wetenschappen uit Arabië, de scholingsimpuls van de Grieken (met de 7 vrije kunsten) en de natuurwijsheid van de Kelten.

In de middeleeuwen beleefde de mens de gedachte niet meer als bezield, maar wel van leven doortrokken. Wat in de middeleeuwen als de zeven vrije kunsten wordt aangeduid en waarvan men nog een gevoel had dat er verbinding was met denken en de werking van de planeten, kun je spreken van een levend denken. Grammatika, retorika, dialektica, arithmetika, geometrie, muziek en astronomie verschijnen in de middeleeuwen als de dienaressen van de godin Natura, die volgens Steiner hetzelfde wezen is als Persephone, de dochter van Demeter in de griekse mysteriën. Om dit te kunnen begrijpen, kun je je wellicht voorstellen dat het levende denken, de logica, toen een geestelijk beeld biedt van de zielenactiviteit van Persefone als representant van de door aardse krachten gegrepen ziel van de mens - zo werd Natura-Persefone één wezen dat zowel de mensenziel als de natuur representeerde. Persephone–Natura wordt gevonden in de overgang van het denken naar de zintuigervaring – als levende geestelijke kant van de natuur. Sommigen vermoeden dat de school van Chartres een wedergeboorte was van de School van Plato, maar Plato kun je niet los zien van Aristoteles en de mysteriewijsheid van Efese, een spiritueel centrum waar later ook het johannitische christendom bij aanknoopte.

                   
                                                    zeven vrije kunsten (universiteitsbibiotheek Gent) 


Mieke Mosmöller schrijft in haar boek: Persephone is het wezen dat als dochter van Demeter (Moeder Aarde) het zintuiglijke kleed van de aarde weeft. Doordat zij de gemalin van Hades wordt dreigt de aarde zonder deze schoonheid voor altijd te verdorren. Zeus grijpt in, en zij komt elk jaar voor de helft van het jaar boven om haar weefwerk voort te zetten. In de middeleeuwen vereerden de wijzen Persephone als de godin Natura, die de gehele zintuiglijke natuur gestalte geeft.



Symboliek in de kathedraal van Chartres en de Zwarte Madonna

De plaats waar nu de kathedraal van Chartres staat, was al in de prehistorie een heilige plek. De bouwers van megalietkringen, zoals die van Stonehenge, bouwden hier een "dolmen". Dit waren door een aarden wal omgeven verticale stenen met daarboven een platte deksteen. Zo ontstond in de heuvel, naast een bron, een overdekte ruimte die als onuitputtelijke bron van energie werd gezien.

Later stichtten de Kelten hier een mysterieschool die het verbreidingscentrum van de Druïdische leer werd. Via een profetisch visioen kwamen de Druïden te weten dat een maagd een kind zou baren ofwel het symbool van de Egyptische godin Isis met het kind Horus op schoot is noordwaarts gereisd.

Hoe het ook zij, de Kelten sneden uit de stam van een perenboom het beeld van deze maagd met kind en plaatsten dit in de dolmen. De eerste christenen die in de 3e eeuw naar Chartres kwamen ontdekten het beeld, inmiddels zwart van ouderdom, en vereerden het als de Zwarte Madonna.

Zij waren stomverbaasd dat de plaatselijke heidenen al voor hun komst een Maria-beeld hadden gemaakt en aanbeden, maar zagen dit als bevestiging van hun eigen doctrine en een aanwijzing voor de plaats voor een kerk. De dolmen kreeg de naam "La Grotte des Druides" (grot van de Druiden) en de crypte werd eromheen gebouwd. De bron werd "La Source des Forts" (Bron van Kracht) genoemd.

Alle 6 de kerken die achtereenvolgens op de locatie werden gebouwd werden aan Maria gewijd. Bovendien maakt men ook aanspraak op het bezit van haar tunica (onderjurk) die ze tijdens de bevalling droeg en die op wonderlijke wijze werd gered tijdens de brand van 1194. Dankzij dit relikwie, nog steeds aanwezig, werd Chartres in de Middeleeuwen één van de belangrijkste
etappes van de bedevaartstocht naar Santiago de Compostela.

De eerste vier kerken werden door brand verwoest (in 743, 858, 962, 1020), evenals de eerste kathedraal in 1194. Ten tijde van deze laatste brand was Chartres het centrum van een welvarend bisdom. Dit dankte haar rijkdom vooral aan de handelsbeurzen die waren ingesteld op de vier feestdagen van Maria: Geboorte, Boodschap, Lichtmis en Hemelvaart.

De bouw van kathedralen was een kostbare aangelegenheid die werd georganiseerd door de kerk,
maar waar de hele gemeenschap aan mee betaalde. Die van Chartres was, zelfs voor middeleeuwse normen, een uitzonderlijke dure aangelegenheid. Nu is de kathedraal een allegaartje aan Gotische stijlen. Bij de brand van 1194 werden alleen de crypte, de westelijke torens en de drie portalen er tussen in gespaard; zij zijn gebouwd tussen 1134 en 1150 in een Romaans-Gotische overgangsstijl. De Noordwest toren werd in 1140 gebouwd als de allervroegste Gotische toren, maar werd in 1507 voorzien van een rijk bewerkte flamboyante Gotische spits. Verder zijn de gevels aan de Noord- en
de Zuidkant en het dwarsschip uit de vroege 13e eeuw.

Deels om praktische redenen werd het ontwerp versimpeld vergeleken met eerdere kathedralen: men
wilde zo snel mogelijk de kerk weer herbouwen. De muuropstand telt drie verdiepingen (arcaden,
triforium en lichtbeukvenster). De gebruikelijke tribunegalerij, die in de muuropstand een constructieve functie had (het opvangen van de zijwaartse druk van de gewelven), is achterwege gelaten. Dit wordt overgenomen door de luchtbogen. Als eerste Gotische kerk wordt steeds één travee herhaald in plaats van het Romaanse dubbeltravee. Door beide versimpelingen oogt de muuropstand helderder en verticaler dan de voorgangers. De gewelven zijn ongeveer 36,5 m hoog.
Het waterpeil van de bron ligt 37 m onder het sacrale hart, terwijl precies even hoog erboven zich het hoogste punt in het gewelf bevindt.

Geschiedenis

Als één van de weinige kerken is in de Notre Dame van Chartres nooit iemand begraven. Vanwege het ridicule en onfrisse christelijke idee dat je je lichaam tijdens de dag des oordeels weer nodig zou hebben, werden de parochianen binnen in de kerk begraven. Het was ook een bron van inkomsten voor de kerk, hoe dichter bij het altaar hoe zekerder van je plekje in de hemel, maar dat koste wel wat. Het binnenkerks begraven is later door Napoleon, overigens ook in Nederland, afgeschaft omdat het de volksgezondheid bedreigde toen de bevolking en daarmee het aantal begrafenissen toenam.

Dat er in de kathedraal van Chartres werd afgeweken van dit normale gebruik wordt in verband gebracht met het feit dat de kathedraal is gebouwd ter ere van Maria's hemelvaart.
Met andere woorden: hier wordt het leven en de wederopstanding (reïncarnatie) vereerd, niet de dood. Zelfs Jezus wordt hier alleen met leven en wedergeboorte geassocieerd. In de hele kathedraal is er maar één afbeelding van zijn kruisiging, een klein glas-in-lood raampje, terwijl de gekruisigde Jezus al eeuwen het christelijke symbool bij uitstek is. In tegenstelling tot de voorchristelijke natuurgodsdiensten, die het leven vereerden als voortbrengsel van het goddelijke, legde het Christendom het accent vooral op "lijden". In andere kerken en kathedralen staan en hangen doorgaans dan ook veel meer kruisbeelden.

                           

Symboliek

Het doolhof is ongeveer 12 meter in doorsnede, even groot als het roosvenster dat het bedekt als de
Westgevel zou worden neergeklapt. Het labyrint is symbool voor de kosmos, het totaal, maar ook van het individu en de weg die moet worden afgelegd. Al in de Oude Steentijd kwamen labyrint-achtige structuren voor in de grotten die verband hielden met de cultus van de Grote Moeder. Via de Egyptenaren en het bekende labyrint van de Minotaurus op Kreta is dit symbool in bijna ongewijzigde vorm in Christelijke kerken terechtgekomen. In de kerk van Reparatus in Orléansville in Algerije, gebouwd in de 4e eeuw, ligt het oudst bekende kerk-labyrint. In veel Franse
kathedralen waren labyrinten opgenomen, waarvan alleen het labyrint in Chartres is bewaard gebleven. In de andere kathedralen die aan de Lieve Vrouwe (Notre Dame) zijn opgedragen zijn de labyrinten weggehakt en niet meer teruggeplaatst. Dit gebeurde omdat Rome ze te heidens vond.
De kathedralen van Bayeux, Rouen, Amiens, Reims, Parijs, Evreux en Chartres staan ten opzichte van elkaar in het sterrenteken van Virgo.
(het maagdteken)

De Jonkvrouw met het Kind is nog niet de Maria uit het Evangelie. Ze duidt op de Jonkvrouw Natura of op haar verheven Moeder Noys. Zij is omgeven door de 7 vrije kunsten, de 7-voudige zielenweg met betrekking tot de geestelijke geboorte van ons ware wezen. Natura, de regentes van de etherische vormkrachten in mens en kosmos, werd gezien in de werking van de 4 elementen. Ook in de Ierse legende van Sint-Bride van Iona komt tot uitdrukking, dat de Keltische ingewijden een directe verbinding hadden met het Christusmysterie dat zich op aarde in Palestina voltrok.



                             

inmiddels zijn zij witgeverfd...




Zwarte Madonna's kwamen in de Middeleeuwen in heel Europa voor als overblijfsels van de oude
godinnen-verering. In de christelijke mythologie werd de macht van de godin overgenomen door Maria. Omdat zij in het kerkelijke dogma zelf niet goddelijk was, was ze formeel veel minder machtig dan haar voorgangsters Inanna, Cybele, Isis en Artemis.

Maar het volk heeft nog steeds dezelfde behoefte aan het archetype van de Grote Moeder, en wat de kerkvaders ook uitvaardigden: Maria bleef een bron van inspiratie en verering. Ook nu nog is Chartres een geliefde bedevaartsplaats, waar men van overal naar toe komt. De plaatselijke bevolking zit wat dat betreft goed: 's ochtends vroeg komen zij even snel naar de kapel om een wees-gegroetje te doen en de pilaar te kussen waar het Maria-beeld op staat. De eeuwenlange pogingen van de Kerk om die heidense verering van beelden af te schaffen, lijkt nog steeds niet erg gelukt.

Chartres heeft van alle overgebleven kathedralen nog de meeste oorspronkelijke Glas-in-loodramen, waarvan er veel verband houden met de Maria-verering. Ook is zij rijk voorzien van beeldhouwwerk: veel beelden van profeten en koningen. De West (hoofd)façade, die nog dateert van voor de laatste brand, is het Koninklijk Portaal met drie deuren. In het Koninklijk Portaal staan de beelden van de koningen David en Salomon, de koningin van Sheba en een aantal onbekende profeten.

In de timpaan boven de middelste deur staat Jezus afgebeeld op een troon in een ovaal met daaromheen de 4 "apocalyptische dieren", een oud symbool van totaliteit.
De dieren en de engel zijn de hoekpunten van de hemel, het "vaste" kruis van dierenriemtekens verbonden met aarde, vuur, water en lucht.

Matteüs wordt afgebeeld als gevleugelde mens (ook wel engel) Markus als gevleugelde leeuw
Lukas als gevleugeld rund  Johannes als gevleugelde adelaar of arend (vroeger de schorpioen)
De herkomst van die vier wezens gaat terug op oude oosterse mythen; daarin fungeren zij als bewakers van de vier zuilen waarop de wereld is gegrondvest. De leeuw is het symbool van de persoonlijkheid en verbonden met het element Vuur. In de christelijke mythologie het dier van de Heilige Marcus. De stier is het symbool van het materiële en stabiliteit, hoort bij het element Aarde en is het dier Lukas. De adelaar verbindt de materie met de hemel. Hij hoort bij het element Lucht en bij Johannes. De engel of mens is symbool voor de ziel en gevoelens. Zijn element is Water en hij hoort bij Mattheus. Binnen kom je de 4 apocalyptische dieren nog eens tegen op een bijbel-tafel die in het graf van Tutanchamon niet zou hebben misstaan.

Overigens is er in de crypte een ruimte met een tongewelf beschilderd met sterren, precies zoals de
rotsgraven in het Dal der Koningen in Egypte. De ramen boven het Portail Royale vormen een
iconografische groep, die Jezus als kind, zijn lijden en zijn afstamming toont. De afstamming van Jezus wordt getoond in de vorm van de boom van Jesse. Deze afbeelding wordt gezien als een link tussen het oude en het nieuwe testament. Het thema van de boom die als herrijzenis-symbool uit het lichaam ontspruit is veel ouder. Bijvoorbeeld in het Oude Egypte eindigden de mysteriespelen van Osiris met de oprichting van de Djed-zuil -de levensboom-, tijdens welk ritueel de mensen "Osiris is verrezen" zongen.
                   
Bij de beelden in de Noord-portaal is er één van Maria als kind op de arm van haar moeder Anna, een in het Christendom heel ongebruikelijk tafereel. Bovenin de timpaan van de Zuidgevel staat Maria, gekroond als Koningin van de Hemel, een oude titel van de moedergodin.

Kortom, de kathedraal van Onze Vrouwe van Chartres is voorzien van een aantal symbolen die strikt genomen door de christelijke kerk als "heidens"worden bestempeld. Het lijkt erop dat, geconserveerd door de Gotische architectuur en voorzien van een katholiek sausje, het Keltische heiligdom voor de Grote Moeder nog steeds voortleeft boven de Bron van Kracht. Rudolf Steiner wijst er op dat de volksziel van de Kelten behoort tot de categorie van de aartsengelen.

             
                                                    'Virgo Paritura' bevond zich op de plaats van de huidige kathedraal, opgesteld in een                                                                   Keltisch Heiligdom. Dit was een houten beeld en archetype. 


Officieel zijn kathedralen natuurlijk Rooms-katholieke kerken, maar wie goed kijkt kan tal van oudere Keltische elementen erin ontdekken. Het pentagram komt steeds terug in de vorm van een vijfhoekig samengesteld blad, van kastanje, klimop, eik, ahorn, klaver en druif/wijnstok voor. Een ander symbool is de kruisbloem, meestal te vinden op torenspitsen en boven op de portalen. Het is een Gotische vinding, die de lelie en het kruis met elkaar is één symbool samenbracht.

Qua proportionering is het Gaffelkruis in veel (delen van) kathedralen te herkennen. Met een cirkel eromheen en nog twee lijnen schuin omhoog toegevoegd is het ook een pentagram, de vijfhoek die naar de Gulden Snede verwijst.

De nadrukkelijke verticaliteit van een kathedraal is functioneel: het gebouw moest een verheffende werking hebben. Dit wordt versterkt door het onaardse schemerlicht dat door de glas-in-lood ramen schijnt. Constructief is behalve de vaak gebruikte luchtbogen doorgaans ook de "muuropstand" van het middenschip van belang. Deze bestond dan uit vier delen: de arcaden, een tribunegalerij die een constructieve functie had in het opvangen van de zijwaartse druk van de gewelven, een laag triforium en een lichtbeukvenster.

De oriëntatie van een kathedraal is, net als bijvoorbeeld Egyptische tempels, Oost-West hetgeen verband houdt met de opkomst en ondergang van de zon. De hoofdingang zit in de Westgevel met daarboven het roosvenster, het symbool van de geopende roos, het begin van alle aardse dingen.


Geen opmerkingen: