01-06-15

moedergodin Nehalennia

Nehalennia is een Zeeuwse godin die in alleen in Zeeland voorkomt, ook zij kent de drie invloedssferen en bijbehorende functies. Kenmerkend voor de Moedergodin is dat zij gaat over drie invloedsferen: de onzichtbare, kosmische of bovenwereld met de hemelen, de aarde en de onzichtbare sfeer binnen de aarde, de onderwereld.

Zij is als een boom met de top in de hemel, de stam op de aarde en de wortels in de aarde. Moeder zijn betekent kinderen baren, het is een creatief oersymbool in de creatieve wisselwerking tussen yin en yang, partnerschap die begint te ontkiemen en in de maagd-fase gezaaid is. De grootmoeder is hierin de Meesteres van verandering, overgang en wederopstanding.

Zo zou je middelste godin kunnen verbinden met de aarde (vruchten), haar Moeder voor de Zon en haar Grootmoeder voor de donkere Maan. Moedergodinnen leven bij voorkeur in de vrije en ongerepte natuur: bergen, grotten, bossen, bij bomen, naast grote stenen en vooral bij water.

Zij geven het ritme aan van de eeuwigdurende kosmische cyclus. Ook in Zeeland worstelt het sacraal-vrouwelijke om boven de vaderlandse bodem en de woeste wateren uit te komen. Het worstelt nog steeds......


Nieuw licht op Nehalennia, een Moedergodin?

Met de vondst van bewerkte stenen op het strand bij Domburg in Zeeland, rond 1647 komt Nehalennia weer langzaam terug in het collectieve geheugen van de mensen. Begin jaren zeventig trof een visser in de Oosterschelde stenen brokstukken aan in zijn netten. Het bleken delen van altaren voor Nehalennia te zijn.


Een uitgebreid onderzoek volgde, waarbij zo'n tweehonderd brokstukken en altaren werden opgevist waaruit de voorzichtige conclusie getrokken mag worden dat haar tempels stonden in de huidige provincie Zeeland, bij Colijnsplaat (Noord-Beveland) en Domburg (Walcheren) die in de loop der tijd door het water is verzwolgen.

Alleen in Zeeland zijn overblijfselen van de Nehalennia-verering teruggevonden. Aan het strand van Domburg kijkt een modern beeld van de godin uit over zee en op veel plaatsen komen we haar naam tegen, zij wordt genoemd en vernoemd...In Domburg kun je even naast haar gaan zitten op de bankje in de duinen en samen met haar over zee staren, mijmeren,  je laten schoon waaien.....


                                                                           in domburg

......ik worstel en kom boven..........
Veel onderzoek wordt er wereldwijd gedaan naar deze dame en dit alleen al doet de wateren schudden,  ik heb veel gelezen en daaruit gedestilleerd wat voor mij goed en kloppend voelt.

Nehalennia is een Godin van eigen bodem en werd lang geleden, zelfs voor de tijd van de Romeinse bezetting van ons land, al door onze voorouders vereerd en aanbeden. De Romeinen omarmden onze inheemse Godin en zo kreeg ze een plek binnen de samenleving en religieuze beleving van die tijd. Deze Zeeuwse stuurvrouw houdt haar eigen naam, te midden van alle godinnen en goden die in patriarchale tijden vergriekst of verromeinst zijn.

Zo is haar tempel in Colijnsplaat gereconstrueerd en in de Romeinse versie nagebouwd. Als ik daar binnen ben richt ik mij op de oudste delen, voel en kijk......

                                 


Op dit altaar zie je de godin zittend als in een schelp, afgebeeld met een mand vruchten en een hondje naast zich. De vruchten verwijzen naar de bescherming van de landbouw. Zij was dus een vruchtbaarheidsgodin, maar wordt ook vaak beschermvrouwe van zeelieden genoemd.  De hond die naast haar zit is een symbool van trouw en betrouwbaarheid. Ook op de votief altaren is de Godin te zien vergezeld van een hond, een mandje met fruit en vaak heeft Zij een voet op een boot. De schelp (baldakijn) staat al eeuwen symbool voor leven, liefde en vruchtbaarheid en is symbool voor pelgrims/reizigers om veilig de reis verder te kunnen gaan.

De hoorn des overvloeds die Nehalennia op enkele stenen in de hand heeft duidt erop dat Nehalennia een Moedergodin zou kunnen zijn, vruchtbaarheidsgodinnen zijn vaker moedergodinnen in de triade cyclus dochter/maagd, moeder/ creatief, grootmoeder/transformatie.

Haar schoudermanteltje is uniek, er is geen enkele andere godheid die dit draagt. Dit is een kledingstuk dat typisch lijkt op de klederdracht op Walcheren en de Bevelanden, ook haar muts lijkt op een schelp ;) De schoudermantel wordt bijeengehouden door een fibula of speld, soms met een ronde broche al of niet met een kruis erop. Dit symboliseert dan mogelijk het zonnewiel, maar ik heb geen goede afbeelding gevonden waaruit dit af te leiden is.
                                     

                                                                                   

Hier is zij vereeuwigd met een voet op een boot.
Op de stenen staan teksten die de Godin danken voor een behouden reis over zee, wat de afbeelding van de boot of soms ook een roer in haar hand helderder maakt. Zij hield de juiste koers en zorgde voor een veilige thuisreis......

Keltisch?
De afgelopen decennia is het steeds duidelijker geworden dat de Keltische cultuur veel sterker aanwezig is geweest aan de Nederlandse kust dan voorheen werd gedacht. Onderzoekers hebben ontdekt dat aan de kust ooit het zogenaamde ‘Noordzeekeltisch’ werd gesproken. Daarnaast gaat het er ook steeds sterker op lijken dat de belangrijkste culturele invloed op Nehalennia niet gezocht moet worden in de Germaanse of Romeinse wereld, maar in de Keltische wereld. De Engelse onderzoekster Miranda Green plaatst Nehalennia al jaren in een Keltische context, maar recentelijk wordt ook duidelijker dat de naam van Nehalennia toch het meest waarschijnlijk van Keltische oorsprong is.

Volgens de meest recente theorie liggen de sporen in het Welsh. Via het Keltisch is Nehalennia te herleiden tot ‘zij die bij de zee is’ een theorie afkomstig van Bernardo de Stempel. Zij stelt dat Nehalennia sterk met de zee verbonden is en dat het dus mogelijk is dat haar naam dit gegeven weerspiegelt. Daar komt bij dat de naam Nehalennia altijd voorkomt als toevoeging bij een voorgaand dea, het Latijnse woord voor godin. Het is dus aannemelijk dat Nehalennia als een extra uitleg bij dea fungeert en vertelt over het soort godin waar we hiermee van doen hebben. Dit vermoeden wordt gesterkt door een aantal inscripties waar de naam in het meervoud voorkomt, namelijk deae nehalenniae.

Bernardo de Stempel vindt vooral sporen in het Welsh, met woorden als halein ‘zout’ en heli ‘zee’. Deze woorden staan een Laat-Keltische reconstructie *halen– toe met de betekenis ‘zee’ wat dan samen met een voorvoegsel *ne- (wat ‘op’ en ‘bij’ betekent) de basis zou zijn voor de naam Nehalennia. De woordvorming zit dan als volgt in elkaar; als eerste het voorvoegsel *ne- (= op), daarna het middenstuk *-halen- (= zee) en ten slotte het achtervoegsel *-ja dat vrouwelijke afleidingen maakt; alles samen genomen zou de naam dan ‘zij die bij de zee is’ betekenen.


                         

        

In Colijnsplaat kun je even met haar zijn en een lichtje branden voor wie dat nodig heeft....allereerst valt op dat Nehalennia altaren geschonken zijn, een draagwijdte die ik niet kan overzien. Het geeft me een gevoel opgenomen te worden in een eeuwenoude traditie, de spirituele rol van vrouwen die in de historie onzichtbaar raakte roept het verlangen op naar her-story. Gaat het om vooroudercultus, om sjamaniseren zoals anderen dat noemen of gaat het om de visionaire kracht verbonden aan natuurgeneeswijzen. De appels, peren, bloemen en broodoffers ontroeren mij, maar het allermeest de hond, haar trouwe begeleider.
                             



Zoals ze destijds de zeelieden veilig overbracht, kan ze ook nu, in onze moderne tijd, onze Stuurvrouwe zijn en ons door stormen in ons leven heen loodsen of wanneer je langs de stranden, op de dijken en in de duinen loopt kan Zij je troosten, schoon waaien of omhullen met haar eeuwig ruisende geluid. Deze Zeeuwse godin - zij schudde de wateren...........


             

Geen opmerkingen: